یکشنبه 26 شهریور 1396

اعدام عدنان مندرس: وقتی كه ارتش پاسدار قانون اساسی باشد

   نوشته شده توسط: Aydin Arsalan    


عدنان مِندرس در روز محاکمه
«عدنان مندرس Adanan Menderes» كه ده سال نخست وزیر تركیه بود و دولت او در كودتای نظامی 27 ماه می 1960 سرنگون شده بود بامداد 17 سپتامبر 1961 به جرم نقض قانون اساسی، فساد اداری، سوء مدیریت و بی اعتنایی به منافع تركیه اعدام شد. وی هنگان اعدام شدن 61 ساله بود. کودتا توسط 37 تن از افسران جوان ترکیه انجام شده بود و دومین کودتای افسران جوان در این کشور در قرن 20 بشمار آورده شده است. تركیه شاید تنها كشور جهان باشد كه ارتش به عنوان ضامن رعایت اصول قانون اساسی تعیین شده است یعنی در شرایطی حق كودتا كردن دارد. در زمان حكومت برژنف بر شوروی، به او پیشنهاد شده بود كه با اصلاح قانون اساسی این جماهیریه، ارتش را پاسدار این قانون و جلوگیری از هرگونه انحراف قرار دهد كه گوش نكرد و اتحاد شوروی به تصمیم تنها 3 نفر فروپاشید!.
    مندرس که اجدادش از کریمه به آناتولی مهاجرت کرده بودند و وی در کالج آمریکایی ازمیر تحصیل کرده بود از سال 1950 تا 1960 نخست وزیر ترکیه بود. وی در این مدت حزب دمکرات ترکیه را با ماهیت لیبرالیستی تاسیس کرد، اجازه داد که دوباره اذان به زبان عربی گفته شود و فعالیت آن شمار از مساجد که پس از جمهوری شدن ترکیه عملا بسته شده بودند از سرگرفته شود. وی تلاش کرد تا ترکیه ـ قبلا بی طرف ـ وارد بلوک غرب و عضو ناتو شود. باوجود این، مندرس با ایجاد یک کمیسیون تحقیق که اختیار بازجویی و مجازات داشت و نیز سانسور رسانه ها، گروهی از مردم و بویژه روشنفکران را ناراضی کرده بود و حقوقدانان می گفتند که قوه اجرایی حق محاکمه و مجازات ندارد که از اختیارات قوه قضایی است و عمل مندرس [با ایجاد کمیسیون تحقیقات] مداخله دادن قوه مجریه در امور قوه قضائیه و نقض اصل تکفیک قوا است و در چند مورد دیگر هم نسبت به اصول قانون اساسی بی اعتنایی کرده و ....
    دو ماه پس از اعدام مندرس، عصمت اینونو همکار سابق آتاتورک ریاست دولت ترکیه را عهده دار شد. مطبوعات ترکیه تا مدتها درباره سوء مدیریت و فساد اداری ـ اقتصادی دولت مندرس مطلب می نوشتند.
عدنان مندرس پای چوبه دار و پس از اعدام


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر